Έχεις ακούσει φήμες ότι το CLA είναι επικίνδυνο και ανησυχείς; Πολλοί άνθρωποι αναζητούν πληροφορίες σχετικά με το αν το CLA είναι επικίνδυνο, όπως είναι φυσικό. Ο λόγος είναι πως ενώ πολλά έχουν ειπωθεί για τα οφέλη του συγκεκριμένου συμπληρώματος, πολύ πιο σπάνια έρχονται σε επαφή με στοιχεία αναφορικά με το αν αυτό μπορεί να βλάψει την υγεία τους. Σε αυτό το άρθρο, θα εξετάσουμε απλά και κατανοητά τι είναι το CLA, τα οφέλη του, τους πιθανούς κινδύνους, αλλά και τι υποστηρίζουν οι επιστημονικές μελέτες.
Τι Είναι Ακριβώς το CLA;
Φαντάσου το CLA σαν ένα “ειδικό” λίπος που υπάρχει στη φύση. Το πλήρες όνομά του; “Συζευγμένο Λινολεϊκό Οξύ” (Conjugated Linoleic Acid). Όπως λέει και το όνομά του, αποτελεί ένα είδος λιπαρού οξέος, δηλαδή ένα συστατικό του λίπους που το συναντάμε και στα τρόφιμα, το οποίο βοηθά το σώμα μας να επιτελεί ορισμένες λειτουργίες του σωστά. Το CLA δεν είναι κάποιο καινούργιο συστατικό ή κάποιο “χημικό” που κατασκευάζεται μόνο σε εργαστήρια – υπάρχει, όπως είπαμε, φυσικά σε τρόφιμα όπως το κρέας και τα γαλακτοκομικά προϊόντα από ζώα όπως αγελάδες, κατσίκια και πρόβατα.
Υπάρχουν πολλά διαφορετικά είδη CLA, με τον ίδιο τρόπο που μπορούν να υπάρχουν πολλά ρούχα από το ίδιο ύφασμα. Τα πιο γνωστά είναι το c9,t11-CLA και το t10,c12-CLA. Το πρώτο φαίνεται να είναι πιο ωφέλιμο για την υγεία, ενώ το δεύτερο δυνητικά δημιουργεί ορισμένα ζητήματα, σε λήψη για παρατεταμένα χρονικά διαστήματα ή/και σε μεγάλες δόσεις. Στα συμπληρώματα διατροφής, το CLA έχει προέλευση από φυτικά έλαια, όπως το ηλιέλαιο, μέσω χημικών διαδικασιών εκχύλισης και καθαρισμού . Αυτό σημαίνει ότι το CLA σε κάψουλες δεν είναι ακριβώς ίδιο με αυτά που καταναλώνουμε από φαγητό – είναι σαν να συγκρίνουμε ένα μήλο με έναν επεξεργασμένο χυμό μήλου.
Γιατί παίρνουν οι άνθρωποι CLA; Πολλοί πιστεύουν ότι βοηθά στο αδυνάτισμα, στην υγεία της καρδιάς ή ακόμα και στην πρόληψη ασθενειών. Αλλά είναι το CLA επικίνδυνο; Ας δούμε παρακάτω.
Πού Βρίσκουμε το CLA και Πόσο Παίρνουμε Συνήθως;
Το CLA υπάρχει κυρίως σε ζωικά προϊόντα. Για παράδειγμα:
- Στο βόειο κρέας και το γάλα από αγελάδες που τρέφονται με γρασίδι (grass-fed), υπάρχει μεγαλύτερη ποσότητα CLA – μέχρι και 5 φορές παραπάνω σε σχέση με αυτές που τρέφονται με σιτηρά.
- Στα τυριά, το βούτυρο και τα γιαούρτια.
Στην Αμερική, οι άνθρωποι λαμβάνουν κατά μέσο όρο 150-200 mg CLA την ημέρα από το φαγητό τους. Αυτό είναι λίγο, σαν μία μπουκιά από ένα ταψί παστίτσιο. Στα συμπληρώματα, οι περιεκτικότητες είναι μεγαλύτερες, και ξεκινούν από 500 mg ανά κάψουλα. Ταυτόχρονα, οι ασφαλείς ημερήσιες δόσεις αφορούν σε ποσότητες από 3 μέχρι 6 γραμμάρια την ημέρα.
Η προσκόλληση σε μία υγιεινή, ισορροπημένη και πλήρη διατροφή, σου προσφέρει φυσικά CLA, αλλά ενδεχομένως όχι σε επαρκείς δόσεις. Αν, ωστόσο, σκέφτεσαι το ενδεχόμενο των συμπληρωμάτων διατροφής και αναρωτιέσαι αν CLA είναι επικίνδυνο, καλό είναι να συμβουλευτείς κάποιον επιστήμονα υγείας.
Τα Οφέλη του CLA: Τι Λέει η Επιστήμη;
Οι ερευνητές έχουν μελετήσει πολύ αναφορικά με τα πιθανά οφέλη και επιδράσεις του CLA. Ας δούμε μερικά από αυτά:
- Πρώτα και κύρια, βοηθά στο αδυνάτισμα. Λειτουργεί σαν να “καίει” το λίπος για ενέργεια, αυξάνοντας κάτι που λέγεται β-οξείδωση, μειώνοντας έτσι το μέγεθος των λιποκυττάρων. Μελέτες σε εθελοντές έχουν δείξει ότι συμβάλλει στην απώλεια 1-2 κιλών παραπάνω, συγκριτικά με placebo (εικονικό χάπι), σε 12 εβδομάδες. Μια ανασκόπηση 18 μελετών βρήκε, αντίστοιχα, ότι η λήψη του αποδίδει σε απώλεια περίπου 0,1 κιλό την εβδομάδα για τους πρώτους 6 μήνες.
- Δεύτερο, μπορεί να προστατεύει από ορισμένες μορφές καρκίνου. Μελέτες σε ζώα έδειξαν πως μειώνει τους όγκους, ειδικά στο παχύ έντερο και το στήθος, κάνοντας τα καρκινικά κύτταρα να “αυτοκτονούν” (απόπτωση). Σε ανθρώπους, η κατανάλωση μεγαλύτερων ποσοτήτων CLA εν δυνάμει μειώνει σε κάποιο ποσοστό τον κίνδυνο για κάποιες μορφές καρκίνου.
- Τρίτο, βελτιώνει την υγεία του καρδιαγγειακού συστήματος και στον μεταβολισμό. Έχει φανεί, μάλιστα, πως μπορεί να μειώσει τη χοληστερόλη, τα τριγλυκερίδια, και τον κίνδυνο εμφάνισης σακχαρώδους διαβήτη τύπου ΙΙ, αλλά και να παρέχει αντιφλεγμονώδη δράση.
- Τέλος, υπάρχουν ενδείξεις πως παρέχει υποστήριξη σε ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα και στο άσθμα.
Όμως, δεν είναι όλα τέλεια. Σε ανθρώπους, τα αποτελέσματα είναι ανάμεικτα – μερικές μελέτες δείχνουν μεγάλα οφέλη, άλλες καθόλου. Γιατί; Επειδή το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται από τη δόση, το είδος CLA, την ποιότητα της διατροφής και το επίπεδο άσκησης.
Επιστημονικά Στοιχεία: Είναι το CLA Επικίνδυνο;
Ας μιλήσουμε, λοιπόν, για το φλέγον ερώτημα: “Το CLA είναι επικίνδυνο”. Πολλοί ανησυχούν επειδή έχουν ακούσει για παρενέργειες. Ας δούμε τι ισχύει στην πραγματικότητα!
Είναι το CLA Επικίνδυνο; Όχι
Σε επίπεδο συμπληρωμάτων διατροφής, το CLA προκαλεί σε ορισμένες περιπτώσεις μικρά προβλήματα όπως διάρροια, δυσκοιλιότητα ή πόνο στην κοιλιά. Αυτά, ωστόσο, είναι συνήθως ήπια, σαν να έχουμε φάει κάτι που λίγο μας πείραξε.
Είναι το CLA Επικίνδυνο; Ναι, αλλά…
Υπάρχουν, όμως, και σοβαρότερα. Σε υψηλές δόσεις, μπορεί να αυξήσει το λίπος στο συκώτι, που είναι επιβλαβές για το μεταβολισμό και και την καλή καρδιαγγειακή υγεία. Κάποια επιστημονικά δεδομένα αναφέρουν πως το CLA μπορεί να προκαλέσει προβλήματα όπως ηπατική στεάτωση (λίπος στο συκώτι) ή αντίσταση στην ινσουλίνη. Σε ανθρώπους, ειδικά παχύσαρκους, μπορεί να χειροτερέψει την εξέλιξη του σακχαρώδους διαβήτη. Επίσης, κάποιες μελέτες έδειξαν πιθανότητα μείωσης της “καλής” χοληστερόλης (HDL), αυξάνοντας την “κακή” (LDL) και τα τριγλυκερίδια, λόγω της διαχείρισης του λίπους στον οργανισμό.
Μια μεγάλη ανησυχία είναι η λιποπρωτεΐνη (a), ή Lp(a). Μελέτες δείχνουν ότι το CLA την αυξάνει, ειδικά σε δόσεις πάνω από 3,5 γραμμάρια για πάνω από 6 μήνες. Η Lp(a) είναι σαν ένα “κακό” σήμα για την καρδιά, καθώς αυξάνει τον κίνδυνο για εμφράγματα ή εγκεφαλικά επεισόδια.
Είναι το CLA Επικίνδυνο; Τελικά;
Είναι επικίνδυνο για όλους; Όχι! Σε δόσεις μέχρι 6 γραμμάρια την ημέρα, είναι γενικά ασφαλές για μικρό διάστημα. Αλλά μακροπρόθεσμα, ειδικά σε συμπληρώματα, μπορεί να έχει ρίσκα, ακριβώς επειδή δεν είναι ίδιο με το φυσικό CLA που υπάρχει στα τρόφιμα. Σε κάθε περίπτωση, η πιο ασφαλής λύση είναι η συμβουλευτική και η καθοδήγηση από κάποιον επιστήμονα υγείας.
Συμβουλές για Ασφαλή Χρήση
Έχοντας, λοιπόν, εξηγήσει τα οφέλη και τις πιθανές επιδράσεις που έχει το CLA στον οργανισμό μας, τα βλέπουμε ότι αποτελέσματα ποικίλουν βάσει πλήθους παραγόντων. Αν σκέφτεσαι να πάρεις CLA, ξεκίνα ακολουθώντας τις παρακάτω συμβουλές:
- Ξεκίνα με μια μικρή δόση, της τάξεως των 3 γραμμαρίων/ημέρα.
- Προτίμησε φυσικές πηγές, όπως κρέας και γάλα από ζώα τρεφόμενα με γρασίδι.
- Ρώτα έναν γιατρό ή άλλον επιστήμονα υγείας, ειδικά αν έχεις προβλήματα υγείας.
- Συνδύασέ το με άσκηση και υγιεινή διατροφή για καλύτερα αποτελέσματα.
- Μην το κάνεις λήψη για πολύ εκτενή χρονικά διαστήματα, χωρίς έλεγχο.
Συμπέρασμα: Ισχύει ότι το CLA είναι Επικίνδυνο;
Άκουσες ότι το CLA είναι επικίνδυνο – ισχύει; Όχι εντελώς! Δεν είναι δηλητήριο, αλλά δεν είναι και μαγικό. Σε μικρές δόσεις από φαγητό, είναι ασφαλές και χρήσιμο. Στα συμπληρώματα διατροφής, μπορεί να έχει ορισμένες παρενέργειες όπως ήπια στομαχική διαταραχή, διαχείριση του σακχάρου ή, στις περιπτώσεις παρατεταμένης λήψης μεγάλων δόσεων, ακόμα και κίνδυνο για καρδιά. Οι μελέτες δείχνουν, όμως, πως τα σκευάσματα CLA διαθέτουν οφέλη αναφορικά με το αδυνάτισμα και την υγεία, όταν γίνεται σωστή και συνετή χρήση.
Το κλειδί είναι η ισορροπία. Αν παραμένει το ερώτημα για το αν CLA είναι επικίνδυνο, θυμήσου: Ενημερώσου, ρώτα ειδικό και προτίμησε φυσικά. Έτσι, θα μείνεις υγιής και χαρούμενος. Αν σου άρεσε, μοιράσου το – και μείνε για περισσότερα άρθρα!
Ματίνα Κόκκου
Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, BSc, MSc
Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Αθηνών
